Cách học từ vựng tiếng Trung chuyên ngành nhanh, nhớ lâu

Cách học từ vựng tiếng Trung chuyên ngành nhanh thuộc và nhớ lâu gồm ba việc: chỉ học những từ có trong bài giảng của tuần này, tự kiểm tra trí nhớ thay vì đọc lại, và ôn lại vào những ngày cách nhau xa dần (lặp lại ngắt quãng). Mỗi ngày chỉ cần khoảng 10 phút, kể cả những hôm đi làm thêm về muộn.

Bài này viết cho sinh viên học ở Đài Loan, nơi bài giảng và đề thi đều bằng tiếng Trung phồn thể.

Vì sao cách này hiệu quả

Hai kỹ thuật được nghiên cứu nhiều nhất về trí nhớ là ôn giãn cách và tự kiểm tra.

• Một tổng hợp của Cepeda và cộng sự (2006) trên hàng trăm thí nghiệm cho thấy cùng một lượng thời gian học, chia ra nhiều lần cách nhau thì nhớ lâu hơn học dồn một lần (Psychological Bulletin).
• Bài tổng quan của Dunlosky và cộng sự (2013) đánh giá mười kỹ thuật học. Hai kỹ thuật được xếp mức hữu ích cao là tự kiểm tra (practice testing) và ôn giãn cách (distributed practice). Đọc lại và tô đậm (highlight) được xếp mức thấp (Psychological Science in the Public Interest).

Nói gọn: nhìn chữ Hán rồi tự nói nghĩa trước khi lật thẻ có ích hơn đọc lại danh sách từ ba lần.

Bước 1: lấy từ trong bài giảng tuần này

Sách từ vựng HSK hay danh sách "500 từ chuyên ngành" có rất nhiều từ bạn sẽ không gặp. Hãy bắt đầu từ slide của thầy cô:

1. Mở bài giảng tuần này. Đánh dấu những từ in đậm, những từ xuất hiện trong tiêu đề slide, và những từ lặp lại nhiều lần.
2. Chép mỗi từ vào bảng của môn học đó: chữ Hán, phiên âm, nghĩa tiếng Việt, số trang trong slide.
3. Nếu từ có tiếng Anh đi kèm trong slide, chép luôn.

Một bài giảng 30 trang thường cho bạn 15 đến 30 từ đáng học. Đừng chép mọi từ lạ; từ thông dụng như 因為, 所以 thì để học trong giờ tiếng Trung.

Bước 2: làm thẻ hai chiều

Đề thi cần bạn nhận ra chữ Hán, và đôi khi phải viết được nó. Vì vậy mỗi từ nên có hai thẻ:

Thẻ thứ nhất luyện nhận diện khi đọc đề. Thẻ thứ hai khó hơn, dùng cho những từ bạn phải viết trong bài tự luận. Nếu không có thời gian, làm thẻ thứ nhất trước.

Thêm một câu ví dụ lấy từ slide vào mặt sau. Gặp từ trong ngữ cảnh giúp bạn nhận ra nó trong câu hỏi thi, nơi từ không bao giờ đứng một mình.

Bước 3: ôn theo lịch giãn cách

Lịch dưới đây là một ví dụ đơn giản. App như Anki tự tính lịch cho bạn, dựa vào việc bạn nhớ hay quên.

Mỗi ngày, ôn hết những thẻ đến hạn trước, rồi mới học từ mới. Nếu chỉ có 5 phút, bỏ từ mới hôm đó, giữ phần ôn.

Bước 4: chọn công cụ

Với bộ thẻ có sẵn trên mạng, kiểm tra xem có phải chữ phồn thể và từ dùng ở Đài Loan không. Ví dụ đai ốc ở Đài Loan là 螺帽, nhiều bộ thẻ giản thể ghi 螺母. Xem danh sách các cặp từ khác nhau trong bài từ vựng tiếng Trung chuyên ngành cơ khí bản Đài Loan và công nghệ thông tin.

Bước 5: kế hoạch hai tuần trước kỳ thi

1. 14 ngày trước: gom tất cả thẻ của môn đó lại, đếm số từ. Chia cho 10 để biết mỗi ngày cần ôn bao nhiêu từ cũ.
2. Mỗi ngày: ôn thẻ đến hạn, rồi làm thêm phần chia ở trên. Từ nào sai hai lần thì đánh dấu.
3. 3 ngày trước: chỉ ôn những từ đã đánh dấu, và đọc lại câu ví dụ trong slide gốc ở đúng số trang.
4. Tối trước ngày thi: lướt nhanh phần chữ Hán của những từ đã đánh dấu. Ngủ đủ; giấc ngủ giúp củng cố những gì bạn vừa ôn.

Mẹo cho người vừa học vừa làm

• Ôn trên điện thoại lúc đi xe buýt hoặc nghỉ giữa ca. 10 thẻ mất khoảng 3 đến 5 phút.
• Đặt giờ nhắc cố định, ví dụ 22 giờ 30 sau ca làm. Thói quen gắn với một giờ cố định dễ giữ hơn.
• Một ngày bỏ lỡ không sao. Hôm sau ôn phần đến hạn trước, đừng cố bù hết từ mới.

Để thẻ tự sinh ra từ bài giảng

Bước 1 và bước 2 là phần tốn thời gian nhất. BanDoc làm sẵn hai bước đó: bạn tải slide PDF lên, đọc bản dịch tiếng Việt ngay trên trang gốc, và thuật ngữ của bài giảng tự vào bảng của môn học, có số trang. Những thuật ngữ đó thành thẻ ôn tập, BanDoc xếp lịch ôn mỗi ngày và nhắc bạn vào giờ bạn chọn. Ôn tập không giới hạn ở mọi gói; gói Sinh viên có thêm đếm ngược đến ngày thi và xuất bảng thuật ngữ sang Anki. Xem bảng giá.